Stafræn ljósmyndun

Stafræn ljósmyndun
(Einfaldar leiðbeiningar)

Ekki er auðvelt að kenna stafræna ljósmyndun og byggist myndatakan oft á hæfileikum fólks til að sjá myndefni í skemmtilegu ljósi. Þó eru til nokkrar leiðbeiningar sem gott er að hafa í huga.

Sjálfkrafa stillingar
Eðlilegast er fyrir þá sem ekki eru vanir að nota sjálfkrafa stillingar stafrænna myndavéla. Athugið þó hvort örugglega er stillt á sjáfkrafa fókus og hvort myndavél er stillt á landslagsmyndir (yfirleitt táknað með fjalli) eða myndir af fólki sem gerist nær (yfirleitt táknað með mynd af manni). Sumar myndavélar hafa fjölbreyttari stillingar s.s. myndatöku í myrkri eða af því sem hreyfist hratt en þetta þarf að kanna á hverri myndavél fyrir sig.

Fókus
Þegar myndir eru stilltar sjálfkrafa þá setur myndavélin sjálfkrafa fókusinn á miðja myndina. Þetta hentar ekki alltaf t.d. þegar tveir standa hlið við hlið vill fókusinn lenda mitt á milli þeirra og setja þá sem myndin á að vera af úr fókus. Leið framhjá þessu er að ýta á hnappinn til myndatöku til hálfs á öðrum einstaklingnum, flytja síðan sjónarhornið á miðjuna og ýta á hnappinn alla leið. Þá festir myndavélin fókusinn á þeim stað sem miðjan var þegar ýtt var á hnappinn til hálfs og báðir einstaklingarnir eru í fókus.

Fyllið myndflötinn
Allt of oft tekur fólk myndir af einhverju viðfangsefni sem er síðan kannski minnstur hluti myndarinnar. Síðan þarf að skera af myndinni og allt of lítið eftir af raunverulegu viðfangsefni til að taka mynd af því. Fyllið því myndflötinn með því efni sem þið ætlið að taka mynd af. Farið nær, notið aðdrátt (zoom) ef hann er fyrir hendi en reynið af öllum mætti að taka myndina þannig að myndflöturinn nýtist sem best.

Klippa af myndum (crop)
Sé mikill aukaflötur á myndum verða þær oft minna virði. Takið eftir grasflónum á tveimur myndum. Sú fyrri er eins og hún kemur úr myndavélinni en á hinni er búið að klippa tilgangslaust efni til hliðanna, halla stráinu og snúa myndinni. Þar verður myndin skemmtilegri og viðfangsefni myndarinnar vel skýrt. Hér var myndin tekin með s.k. "macro zoom" sem gerir kleift að taka myndir af mjög smáum hlutum eins og í þessu tilfelli af flóm sem eru svo örsmáar að augað vart greinir þær. Höfundur myndarinnar sá ekki að hér væru tvö dýr fyrr en myndin var komin í myndavélina.

Vinnið myndirnar
Mikilvægt er að hafa í huga hvernig á að nota myndina. Eigi hún að vera á vef þarf að klippa hana til (crop) minnka hana að umfangi sem og fjölda punkta sem í henni eru. Í Picture Manager er þetta gert með "resize" (breyta stærð) og compress.

Rauð augu (Red eye)
Mjög oft verða augun á fólki rauð við myndatöku með flassi. Þetta gerist þegar flassið er nánast beint á móts við auga þess sem við erum að taka myndina af. Í augasteininum er blóð sem sést á þennan hátt en þegar augað dregst saman við birtuaukningu þá sést þetta minna. Leið til að losna við þetta er að beina myndavélinni dálítið til hliðar við þann sem verið er að taka myndina af til dæmis eitt til tvö fet. Ýmis forrit svo sem Picture Manager og bjóða upp á möguleikann við að taka út rauð augu en stundum tekst það ekki vel. Því er best að myndin sé laus við þetta í upphafi. Sum flöss bjóða upp á sérstakan möguleika til að losna við þennan hvimleiða þátt en þá sendir flassið smá ljós áður en myndin er tekin sem hjálpar auganu að aðlaga sig því sem er að koma. Þetta er yfirleitt táknað með auga á myndavélinni sé það fyrir hendi.

Reglan um þriðjunga (Rule of thirds)
Reglan um þriðjunga er mikilvæg í ljósmyndun oft reyna menn að setja myndefnið sjálft á miðju myndarinnar en það fer venjulega ekki vel. Augað skannar myndina á ákveðinn hátt og því er snjallt að hafa þetta í huga. Ímyndið ykkur að þið dragið þrjár línur með jöfnu millibili eftir myndinni sem afmarkar þriðjunga hennar bæði ljóðrétt og lárétt. Þar sem línurnar skerast tekur augað helst eftir því sem er á myndinni. Þar er góð regla að setja það sem á að vekja eftirtekt í myndinni. Þetta er sama aðferð og málarar nota þegar þeir eru að mála myndir.

Aukið listrænt gildi mynda
Myndir verða oft skemmtilegri ef reynt er að hafa í huga hvernig má gera myndirnar áhugaverðari. Öll mynstur, t.d. fólk sem stendur í ákveðinni röð, afstaða milli hluta og annað geta gert mynd áhugaverðari. Þegar þið eruð búin að taka mynd eða skoða hvernig hún gæti komið út í myndavélinni athugið hvort það gæti gert myndina meira spennandi ef þið standið einhvers staðar annars staðar.